Glikokaliks
Glikokaliks- warstwa okrywająca kom. zbudowana z oligosacharydów związanych z białkami i lipidami bł. kom. oraz z glikoproteinami zaadsorbowanymi na powierzchni. Zjonizowane gr.: –COOH i siarczanowe nadaja kom. ujemny ładunek elektryczny.W bł. kom. większości kom. są glikoproteidy, których białka są kodowane przez główny układ zgodności tkankowej (MHC) = ludzkie antydeny leukocytarne (HLA) – zespół genów 6. chromosomu; wyróżniamy:
- MHC I – glikoproteiny transbłonowe kom. jądrowych to glikoproteiny przeszczepów rozpoznawane przez limfocyty T
- MHC II – glikoproteiny transbłonowe na powierzchni kom. prezentujących antygeny
adhezja - przyleganie kom.-kom., kom.-istota międzykom.; sposób na przekazywanie sygnałów, polega na powiązaniu glikoprotein nazywanych cząstkami adhezyjnymi.
Rodzaje cząstek adhezyjnych (odpowiedzialne za przyleganie leukocytów i kom. nowotworów złośliwych do śródbłonka i za ich przechodzenie przez ścianę nacz. krwion.):
- selektyny
- integryny
- adresyny
- kadheryny
- adhezyny
- ICAM (międzykom. cząstki adhezyjne)- wiążą wirusy z powierzchni nabłonka nieżyt nosa
- cząstki podobne do Ig
W wielu kom. są proteoglikany np. syndekan, który łączy filamenty aktynowe cytoszkieletu i makrocząsteczki istoty międzykom.
proteazy – enzymy hydrolityczne związane z glikoproteinowymi receptorami bł. dzięki czemu mogą rozkładać wiele cząstek białek istoty międzykom. powstanie przerzutów kom. nowotworowych i skrzepów krwi.
25.01.2009. 17:30
CYTOSOL
Cytosol to macierz cytoplazmy. W nim dokonuje się większość reakcji. Cytosol zajmuje 55% objętości kom.; zawiera setki enzymów (dla: glikolizy, syntezy nukleotydów, aminokwasów, cukrów, kw. tłuszczowych). 20% cytosolu to białka, stąd charakter żelu / zolu.Cytosol ma wewnętrzną organizację, co sprawia, że jego składniki otaczające różne struktury są różne.
Proteasomy- enzymatyczne kompleksy białkowe w cytosolu (nieobłonione)
Wtręty- produkty metabolizmu powstające jako rezerwa energetyczna magazynowane w postaci kropli lub ziaren (tłuszcz, glikogen).
W cytosolu zachodzi synteza białek głównie enzymatycznych.
RYBOSOMY I SYNTEZA BIAŁEK
Rybosomy- wieloenzymatyczny kompleks, 20x30nm; prekursory rybosomów wytwarzane są w jąderku; rybosom ma:
- skład: 4 cząsteczki rRNA + 70 cząstek białka
- 2 podjednostki: 40S i 60S
- 2 rowki: dla peptydu i dla mRNA
- 2 miejsca wiązania tRNA
Rybosomy połączone z mRNA mogą tworzyć grupy zwane polisomami lub polirybosomami. Rybosomy wiążą barwniki zasadowe.
Synteza (translacja):
1. związanie mRNA z rybosomem i z tRNA z aminokwasem
2. rybosom przesuwa się po mRNA eksponując antykodon tRNA
3. po dojściu komplementarnego kodonu łączy aminokwas z peptydem wiązaniem peptydowym
4. peptyd odłącza się od rybosomu, a ten dysocjuje na dwie podjednostki
25.01.2009. 17:30
SIATECZKA ŚRÓDPLAZMATYCZNA
SIATECZKA ŚRÓDPLAZMATYCZNA, ER (RETICULUM ENDOPLAZMATYCZNE)ER zajmuje 10% obj. kom. i składa się ze zbiorników, woreczków, rurek i pęcherzyków
Mikrosomy to porozrywane fragmenty ER przygotowane do analizy chem.
Wyróżnia się:
1) gładką siateczkę śródplazmatyczną, SER – rurki o średnicy 20-30nm rozgałęziające się i połączone ze sobą; ścianę stanowi błona z dużą ilością białek: receptorowych, enzymatycznych i kanałowych. Bierze udział w:
a) metabolizmie tłuszczów
- w SER są enzymy syntetyzujące: lipoproteiny, kw. tłuszczowe, cholesterol, triglicerydy (tłuszcze obojętne)
- jest to miejsce syntezy obu warstw bł. lipidowej
- wytwarzany jest tu kw. arachidonowy (AA) do produkcji eikosanoidów
b) detoksykacji
- ksenobiotyków i szkodliwych metabolitów
- detoksykacje zapoczątkowują cytochromy P450 (szczeg. intensywna w wątrobie; neutralizacja 50% leków)
c) gromadzeniu Ca2+
- wpompowywanie Ca2+ przy pomocy ATP-azy błonowej
- w SER jset białko – kalsekwestryna wiążąca Ca2+
- uwalnianie Ca2+ - przez otwarcie białek kanałowych
2) szorstką siateczkę śródplazmatyczną, RER – składa się z woreczków o szerokości 30-60nm leżących obok siebie; błoniasta ściana posiada liczne rybosomy na zewnętrznej powierzchni oraz enzymy w błonach lub w powiązaniu z nimi; występuje we wszystkich kom. jądrowych (poza plemnikami). Rybosomy RER biorą udział w syntezie białek na eksport:
1. po syntezie peptydu sygnałowego następuje przerwanie syntezy przez ryboforynę (cząstka rozpoznająca sygnał, SRP)
2. synteza jest kontynuowana dopiero po związaniu rybosomów z bł. siateczki za pomocą receptora SRP
3. peptyd wydłuża się do światła siateczki przez kanał tranlokonu (kompleks białkowy w bł. RER)
4. peptyd sygnałowy jest odcinany, a reszta ulega glikozylacji
5. powstałe białka są transportowane do ap. Golgiego
6. w ap. Golgiego są modyfikowane
Białka wolnych rybosomów nie są glikozylowane!
25.01.2009. 17:29
APARAT GOLGIEGO
Składa się z: 6-30 spłaszczonych cystern i połączonych z nimi rurek i pęcherzyków, których ściany zbudowane są z błony. Układ taki to diktiosom. Ma on średnicę 1m i w kom. jest ich od 1-100. Ap. Golgiego powstaje z RER, w tym także z zewnętrznej bł. otoczki jądrowej.W diktiosomie wyróżnia się powierzchnie:
- cis – syntezy – zbiorniki z błoną z rybosomami
- trans – dojrzewania – bł. gładka
transport: cis trans endosomy i dalej w pęcherzykach powstałych przy udziale klatryny do bł. kom.
Funkcje:
a) kieruje przepływem makrocząsteczek
b) modyfikuje strukturę makrocząsteczek
c) segreguje makrocząsteczki (grupuje je wg budowy chem.) trans
- posegregowane makrocząsteczki pączkują
- powstają pęcherzyki wydzielnicze
- pęcherzyki dokują (wiążą się) z bł. kom.
- fuzują z nią uwalniają swoją zawartość (białka v- i t-SNARE)
Wydzielanie (secretio) – proces syntezy, modyfikacji, segregacji i transportu na zewnątrz kom.
25.01.2009. 17:29
Rodzaje transportu
Rodzaje transportu pęcherzyków wydzielniczych:1) tr. konstytutywny – ciągłe wydzielanie bez udziału sygnału z zewnątrz (np. wydzielanie proteoglikanów przez kom. tk. łącznej); bierze w nim udział koatomer zbudowany z podjednostek COP wiążących się z bł., powodując jej wybrzuszenie (jak klatryna)
2) tr. wybiórczy – regulowany przez sygnały z zewnątrz (np. wydzielanie hormonów tarczycy pod wpływem tyreotropiny przysadki); biorą w nim udział białka: klatryna i dynamina
ENDOSOMY I LIZOSOMY
Endosomy to błoniaste struktury cytoplazmy o postaci zbiorników i cewek, biorące udział w endocytozie, segregacji i transporcie. Wyróżnia się:
1) endosomy wczesne:
- w pobliżu bł. kom.
- powstają przez zlanie się pęcherzyków endocytarnych oraz pęcherzyków transportujących makrocząsteczki (z ap. Golgiego)
- bł. endosomów wczesnych może pączkować do ich wnętrza tworząc ciałka wielopęcherzykowe (endosomy późne)
2) endosomy późne:
- grupa pęcherzyków otoczona wspólną błoną
- znajdują się w głębi cytoplazmy
- powstają po ok. 20 min.
Wewnątrz endosomów znajdują się białka (wniknęły na drodze endocytozy) których losy zależą od ubikwitynacji (połączenia z małocząsteczkowym białkiem - ubikwityną):
a) białka nieubikwitynowane podlegają recyrkulacji błon i pozostają w kom. (korzystają z tego drobnoustroje jak HIV, prątki gruźlicy i cząsteczki toksyn)
b) białka ubikwitynowane 1 cząsteczką ubikwityny są kierowane do lizosomów i tam niszczone
c) białka ubikwitynowane 4 cząsteczkami ubikwityny kierowane są do proteasomów i tam niszczone
25.01.2009. 17:29
Lizosomy
Lizosomy – pęcherzyki obłonione o średnicy do 1m, o kwaśnym świetle i zawierające wiele hydrolaz (proteaza, lipaza triacyloglicerylowa, fosfolipaza, glikozydaza, nukleaza, fosfataza i sulfataza – max aktywność przy pH=5)Błona lizosomów:
- zawiera enzymy transbłonowe, które pełnią funkcję pompy wodorowej (obniżają pH)
- jest przepuszczalna dla produktów powstałych w wyniku działania hydrolaz
Enzymy hydrolityczne lizosomów są syntetyzowane w RER skąd są transportowane do ap. Golgiego gdzie są modyfikowane. Hydrolazy te zawierają mannozo-6-fosforan. Są segregowane i transportowane do lizosomów (powstających przez pączkowanie z ap. Golgiego).
PROTEASOMY
Proteasomy są nieobłonione i nie złapane w mikroskopie elektronowym. Są kompleksem białkowym (gł. proteaz) tworzącym rodzaj cylindra (prekursor proteasomów) na końcach zamykanego innymi białkami (aktywatory proteasomów o aktywności ATP-azy). Proteasomy trawią białka zbędne (zużyte lub źle wytworzone); białko takie połączone jest z ubikwityna i przemieszczane do wnętrza cylindra, gdzie białko jest trawione, a ubikwityna odzyskiwana do ponownego użycia.
Proteasomy trawią:
- białka o nieprawidłowej konformacji lub uszkodzone
- b. regulatorowe
- b. antygenowe
- białko w czasie głodzenia organizmu
Zburzenia pracy proteasomów następuje podczas starzenia się i chorób konformacyjnych.
PEROKSYSOMY
Peroksysomy to obłonione pęcherzyki o średnicy 0,15-0,5m. W kom. sprawnej czynnościowo jest ich ok. 400. Zawierają: katalazę, oksydazę D-aminokwasów i oksydazę moczanową. Enzymy te mogą krystalizować wytwarzając krystaloidy, Peroksysomy są wyłączone z systemu recyrkulacji błon.
Peroksysomy uczestniczą w:
- -oksydacji – wytwarzaniu z kw. tłuszczowych dwuwęglowych fragm., które później przekształcane są w acetylokoenzym A i transportowane do cytosolu gdzie są źródłem energii w cyklu kw. cytrynowego
- detoksykacji metabolitów i ksenobiotyków przez ich utlenianie
Peroksysomy powstają przez pączkowanie z SER, a ich enzymy syntetyzowane są w RER. Obok mitochondriów są głównymi organellami zużywającymi tlen. Prawdopodobnie są pozostałością prymitywnych organelli. Katalaza peroksysomów zużywa H2O2 (powstaje: RH2 + O2 R + H2O2) do utleniania związków toksycznych.
25.01.2009. 17:28
Ostatnio kolega zachęcił mnie do zobaczenia tego serwisu: ciucholand. Nad tym mistrzowskym adresem www niewątpliwie przesiedzisz bardzo wiele czasu: pożyczki gotówkowe. Pamiętaj, żeby nie zapomnieć odwiedzić naszą partnerską witrynę www: tabliczki trenerskie. Ta może się pochwalić długotrwałą i bogatą historią: Drawskie Forum. Na tym serwisie zobaczysz przeróżne interesujące rzeczy: salon kosmetyczny poznań .